Jak darmowe podpisy kwalifikowane wyglądają w 2026 roku

W niniejszym artykule utrwalamy na wieczną rzeczy pamiątkę, jak w praktyce wyglądają darmowe podpisy kwalifikowane dostępne w roku 2026 w aplikacji mObywatel. Już za kilka tygodni zostaną one zastąpione darmowym podpisem z rozporządzenia EIDAS 2 i niemal na pewno zyskają nowy wygląd.

Interesujące, jak odmienne podejście można zaobserwować u różnych firm realizujących darmową usługę. W jednym przypadku dostajemy absolutne minimum, jest przaśnie i prymitywnie – w końcu usługa jest darmowa, więc klient nie może wymagać niczego. W innym przypadku usługa wyróżnia się starannością realizacji i darmowymi dodatkami – w końcu jest darmowa a więc marketing robi się sam, klient ma pamiętać jakość gdy kiedyś wróci po produkt komercyjny.

W poniższym subiektywnym rankingu pojawia się wszystkich pięciu dostawców, którzy w myśl porozumienia zawartego z Ministerstwem Cyfryzacji świadczą usługę darmowego podpisu kwalifikowanego w aplikacji mObywatel. W poprzednim artykule na ten temat pt. „Darmowemu podpisowi (kwalifikowanemu) nie zagląda się w zęby” opisywałem, że jest to pilotażowe rozwiązanie wyprzedzające wdrożenie EIDAS 2.

Procedura testowa

Podpisywanym dokumentem był PDF w wersji 1.7 z obrazem pojedynczej strony A4, wytworzony za pomocą aplikacji mutool. Dokument zawierał pojedynczy osadzony obraz w formacie JPG, zaś rozmiar pliku wynosił 100.006 bajtów.

Podpisu dokonywałem przez rządową aplikację internetową podpis.mobywatel.gov.pl. Korzystałem z aplikacji mobilnej mObywatel, za każdym razem najpierw do uwierzytelnienia w węźle krajowym (login.gov.pl) a potem do przekazania danych o tożsamości (imię, nazwisko, PESEL) na potrzeby realizacji podpisu elektronicznego – druga część procesu korzysta z warstwy elektronicznej plastikowego dowodu osobistego, przykładanego do anteny NFC telefonu komórkowego.

Podpisy zrealizowałem wieczorem 10 października 2026.

miejsce 1 – doPodpisu (EuroCert)

Usługa doPodpisu umożliwia wskazanie dowolnego miejsca, w którym ma pojawić się graficzna sygnaturka z informacją o podpisie cyfrowym. Przed finalnym zatwierdzeniem dokumentu ramka znika jednak z podglądu, co budzi obawy dotyczące poprawności procesu – na szczęście gotowy PDF ma wszystko, co trzeba. Sygnaturka wygląda następująco:

Dodatkowym zabezpieczeniem całej sekwencji działań jest konieczność zatwierdzenia podpisu cyfrowego w aplikacji mObywatel. Ma to miejsce już po skorzystaniu z warstwy elektronicznej dowodu osobistego. Choć scenariusz potencjalnego nadużycia, przed którym chroni dodatkowe kliknięcie, jest mocno teoretyczny, to akcja taka daje użytkownikowi większe poczucie kontroli nad całym procesem.

Podpisany dokument PDF może zostać wysłany e-mailem jako załącznik. Choć formularz wysyłki wymusza zaznaczenie zgody na marketing pocztą elektroniczną, w minionym roku nie dostałem od EuroCertu żadnego spamu.

Cyfrowy podpis doPodpisu powiększył wzorcowego PDF-a o 36.073 bajty. Zawartość kontenera wzbogaciła się o trzy pliki: PNG z fioletową ramką o wymiarach 908×257 pikseli i rozmiarze 5984 bajtów, PNG z maską przezroczystości (1007 bajtów) oraz plik czcionki TTF pozbawiony nieużywanych znaków (16736 bajtów).

🟢 sygnaturka graficzna
🟢 dowolna lokalizacja sygnaturki
🟢 wysyłka podpisanego dokumentu e-mailem
🟢 dodatkowe potwierdzenie w aplikacji mObywatel
🔴 drobne niedogodności UX-owe w procesie podpisu

miejsce 2 – mSzafir (Krajowa Izba Rozliczeniowa)

Usługa mSzafir pozwala wskazać dowolne miejsce, w którym umieszczona będzie graficzna sygnaturka z informacją o podpisie cyfrowym. Również tutaj ramka znika z szablonu tuż po wyborze, co mocno dezorientuje użytkownika, jednak finalny PDF zawiera następującą sygnaturkę:

Sygnaturka (o rozmiarze 720×312 pikseli) ma format JPG i zajmuje 84.570 bajtów – dałoby się ją odchudzić co najmniej dwukrotnie bez zauważalnej utraty jakości. Sam PDF urósł przeszło dwukrotnie, aż o 138.710 bajtów. Przyczyną jest niewykorzystana przestrzeń na podpisy cyfrowe – zarezerwowano na nie bufor o rozmiarze 50.330 bajtów, z czego zajętych jest tylko 7640 bajtów.

🟢 sygnaturka graficzna
🟢 dowolna lokalizacja sygnaturki
🔴 drobne niedogodności UX-owe w procesie podpisu
🔴 plik wynikowy rośnie o ponad 135 kB

miejsce 3 – Sigillum (Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych)

Usługa Sigillum daje użytkownikowi pełną swobodę w definiowaniu lokalizacji graficznej sygnaturki informującej o podpisie cyfrowym. Sygnaturka wygląda następująco:

Składa się ona z dwóch plików graficznych – chmurki oraz maski przezroczystości, zajmują one odpowiednio 9648 oraz 9220 bajtów. Niestety, do wnętrza podpisanego PDF-a włączany jest także kompletny font TTF Open Sans Regular o rozmiarze 130.832 bajty. W bardziej starannym procesie plik ten zostałby odchudzony o nieużywane znaki. Do tego dochodzą struktury składające się na dodatkowy znacznik czasu – wynikowy PDF powiększył się o rekordowe 185.744 bajty.

🟢 sygnaturka graficzna
🟢 dowolna lokalizacja sygnaturki
🔴 rekordowy wzrost rozmiaru pliku o 181 kB

miejsce 4 – SimplySign / Certum (Asseco Data Systems)

Usługa SimplySign sprawiła mi podczas testów problem – w nieznanym momencie między styczniem a październikiem sygnaturka sygnalizująca obecność podpisu została zdegradowana i składa się teraz wyłącznie z ramki tekstowej.

Gdy tę samą usługę wypróbowałem w styczniu 2026, plik PDF zawierał sygnaturkę graficzną wyglądającą jak poniżej:

Użytkownik nie może umieszczać sygnaturki w dowolnym miejscu dokumentu, cztery predefiniowane lokalizacje to narożniki strony. Zaletą jest dodatkowe potwierdzenie składania podpisu w aplikacji mObywatel.

Choć w dokumencie umieszczony jest font TTF o rozmiarze 18.204 bajty, pozbawiony niepotrzebnej zawartości, to w procesie podpisywania PDF urósł o 119.753 bajty. Skąd tak znaczący wzrost mimo braku osadzonej grafiki?

Aż 69.878 bajtów zajmuje lista certyfikatów odwołanych (CRL) osadzona w pliku wraz z dodatkowym znacznikiem czasu. To pozwala na walidację podpisów bez sięgania do listy CRL dostępnej online, jednak kosztem zwiększonego rozmiaru PDF-a. W podpisach Cencert i Sigillum osadzone są dużo mniejsze zestawy danych OSCP (1.5-4 kB) zaś usługi mSzafir i doPodpisu nie zawierają żadnych danych weryfikacyjnych (przeglądarka PDF musi dokonywać sprawdzenia online). Dlaczego Certum wybrało takie rozwiązanie? Wpisujcie pomysły w komentarzach.

Zapewne właśnie systematycznie rosnąca lista CRL sprawiła, że autorzy usługi usunęli sygnaturkę graficzną, która wraz z maską zajmowała dawniej dodatkowe 67 kB.

Gratisem do darmowego podpisu SimplySign jest „Raport kwalifikowanej walidacji dokumentu podpisanego elektronicznie” realizowany przez usługę WebNotarius. Raport taki można kupić osobno w nieprzytomnej cenie 60 zł za jedną sztukę – tylko czekać aż na rynek trafią odpowiednio droższe „Raporty kwalifikowanej walidacji raportu kwalifikowanej walidacji”.

🟢 sygnaturka jest obecna
🟢 darmowy raport walidacji zrealizowanego podpisu
🟢 dodatkowe potwierdzenie w aplikacji mObywatel
🔴 sygnaturka tylko tekstowa
🔴 sygnaturka może pojawić się jedynie w narożnikach
🔴 wzrost rozmiaru pliku o 116 kB

miejsce 5 – Cencert (Enigma Systemy Ochrony Informacji)

Cencert zdobywa zasłużone ostatnie miejsce w rankingu ergonomii i funkcjonalności rozwiązania. Jest to jedyny dostawca, który nie pozwala na umieszczenie w dokumencie żadnej graficznej ani tekstowej informacji o tym, że wyświetlany PDF jest podpisany cyfrowo. Dla osób mniej technicznych będzie to więc podpis wybrakowany, niekompletny.

Jedynym plusem Cencertu jest możliwość wysyłki e-maila z linkiem do pobrania podpisanego pliku PDF. Link jest ważny 60 minut a po wygaśnięciu prowadzi do całkowicie pustej strony z kodem 404, komunikat błędu zapewnia przeglądarka internetowa.

Cyfrowy podpis Cencert powiększył wzorcowego PDF-a o 27.412 bajtów.

🟢 wysyłanie linku do pobrania dokumentu e-mailem
🔴 pusta strona błędu, gdy link z e-maila wygaśnie
🔴 brak sygnaturki w podpisanym pliku PDF

Podsumowanie

Pięć darmowych podpisów kwalifikowanych miesięcznie to usługa, którą operatorzy podpisów kwalifikowanych wdrożyli w oparciu o istniejące procesy i infrastrukturę. W niektórych przypadkach jest to wręcz identyczna sekwencja ekranów, w ramach której można wykorzystać darmowy podpis z mObywatela lub komercyjny, jednorazowy podpis zakupiony w sklepie online.

Darmowe podpisy kwalifikowane, zapewniane przez regulację EIDAS 2, dostępne będą w nieograniczonej liczbie, jednak wyłącznie do zastosowań niekomercyjnych, niezwiązanych z działalnością zawodową. Operatorzy najprawdopodobniej zdecydują się na wdrożenie nowych, wyróżniających sygnaturek graficznych osadzanych w tak podpisanych dokumentach. Może przy okazji poprawią wskazane usterki albo dodadzą nowe funkcje? Przekonamy się już niebawem – na pewno przygotuję artykuł z opisem nowych rozwiązań.

Należy też pamiętać, że graficzne sygnaturki opisane w tym artykule stanowią cechę dokumentów podpisanych darmowym wariantem usługi podpisu kwalifikowanego. Operatorzy umożliwiają integrację swoich rozwiązań z aplikacjami do składania podpisów i zarządzania cyfrowym obiegiem dokumentów – oferują one dużo większą swobodę wyglądu, zawartości i lokalizacji sygnaturek.

Dziękuję za pomoc w przygotowaniu tekstu wszystkim osobom, które podesłały mi PDF-y podpisane darmowymi i komercyjnymi wariantami własnego podpisu kwalifikowanego.